Sunday, November 15, 2026

Czy Tajlandię czeka wieloletnia stagnacja gospodarcza?

Czy Tajlandię czeka wieloletnia stagnacja gospodarcza? Jeszcze w 2023 roku zwracałem uwagę na ryzyko nadmiernego uzależnienia kraju od turystyki i inwestowania w kolejne lotniska, hotele oraz infrastrukturę. Dziś problem jest znacznie szerszy. Starzenie się społeczeństwa, kurcząca się populacja, dominacja wielkich rodzinnych konglomeratów, ograniczona konkurencja i polityczne blokowanie reform podważają perspektywy rozwoju królestwa. 

Czy Tajlandia, niegdyś jeden z gospodarczych liderów Azji Południowo-Wschodniej, traci zdolność do konkurowania z sąsiadami? Próba odpowiedzi w nowej analizie.


 Kilka ważnych pytań:


Jakie są największe przeszkody na drodze do modernizacji? Dlaczego koncentracja kapitału utrudnia powstawanie nowych przedsiębiorstw, a wpływ konserwatywnych elit i instytucji ogranicza możliwości przeprowadzenia reform? Czy Tajlandia jest w stanie zmienić model gospodarczy, zanim dystans dzielący ją od bardziej dynamicznych sąsiadów jeszcze się powiększy?


Dogonowie z Mali - Sigi w 2027

Rozmawiałem z profesorem Jackiem Łapottem, z którym znam się od ponad 40 lat. Wspomniał, że stara się zorganizować na przyszły rok wyjazd do kraju Dogonów na święto Sigi. Trzymam kciuki za powodzenie tej misji. Oby udało się ponownie dotrzeć do tego niezwykłego świata.

Sigi to najważniejsze, odbywające się co około 60 lat święto Dogonów, związane z odnowieniem porządku świata, kultem przodków i przekazywaniem wiedzy między pokoleniami. Towarzyszą mu maski, tańce i rozbudowane rytuały. To jedno z najważniejszych wydarzeń w tradycyjnej kulturze Dogonów.



W grudniu 1976 roku z Polski wyruszyła niezwykła ekspedycja etnograficzna. Studenci Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza w Poznaniu, przy współpracy Muzeum Narodowego w Szczecinie, zapakowali sprzęt i ruszyli ciężarowym Starem 266A na afrykańskie drogi. Opiekunem naukowym wyprawy był Jacek Łapott.




Pierwotnie planowano podróż w kierunku Kamerunu. Łapott zaproponował jednak zmianę trasy. Chciał zatrzymać się w kraju Dogonów, na masywie Bandiagara w dzisiejszym Mali. Zainteresowały go wcześniejsze publikacje dotyczące ich kultury i kosmologii, w tym książka francuskiego etnologa Marcela Griaule'a Masques dogons z 1938 roku.

Wyprawa trwała sześć miesięcy. Jej uczestnicy pokonali około 13 tysięcy kilometrów, przejeżdżając przez Algierię, Niger, Mali, Nigerię i Kamerun. W kraju Dogonów prowadzili badania terenowe. Interesowały ich między innymi garncarstwo, kowalstwo, budownictwo, przedmioty codziennego użytku i lokalne rzemiosło.






Jedna z anegdot dobrze pokazuje skalę przedsięwzięcia. Kiedy ekspedycja opuszczała pierwszą dogońską wioskę, okazało się, że zakupione przedmioty trzeba zapakować i przetransportować z pomocą około trzynastu tragarzy. Kolekcjonerski zapał badaczy okazał się nieco większy niż możliwości bagażowe wyprawy.

Bilans był imponujący: ponad 1200 obiektów etnograficznych, 12 tysięcy fotografii, nagrania dźwiękowe i 300 metrów kolorowej taśmy filmowej. Zgromadzone materiały trafiły do polskich zbiorów muzealnych i stały się dokumentacją świata, który przez kolejne dekady podlegał głębokim przemianom.




 

W grudniu tego roku uczestnicy ekspedycji spotkają się, by uczcić pięćdziesiątą rocznicę jej rozpoczęcia. Pół wieku to wystarczająco dużo czasu, by z wyprawy pozostały wspomnienia, fotografie, muzealne eksponaty i historie, które warto opowiedzieć ponownie.

Thursday, November 12, 2026

Widzialne i niewidzialne symbole rozwoju KL

Obserwuję Kuala Lumpur od 2002 roku i przez ponad dwie dekady widziałem, jak zmienia się to miasto. 

Kiedy przyjechałem tam po raz pierwszy, jego symbolem były bliźniacze wieże Petronas, autostrady i wielkie centra handlowe. Dziś nad panoramą dominuje również Merdeka 118, drugi najwyższy ukończony budynek świata, a stolica Malezji coraz śmielej aspiruje do roli jednego z najważniejszych centrów gospodarczych Azji Południowo-Wschodniej.


 

Pod względem liczby mieszkańców Kuala Lumpur przypomina Warszawę, ale jego rzeczywiste zaplecze miejskie jest znacznie większe i obejmuje rozległą aglomerację Klang Valley. 

Malezyjska stolica korzysta też z korzystniejszej sytuacji demograficznej: młodszego społeczeństwa i napływu ludzi poszukujących pracy oraz nowych możliwości. W centrum miasta powstaje Tun Razak Exchange, dzielnica finansowa mająca przyciągać międzynarodowy kapitał i firmy technologiczne.

Jeszcze większe pieniądze płyną do Malezji na rozwój centrów danych i infrastruktury sztucznej inteligencji. Google zapowiedział inwestycję wartą 15 miliardów dolarów, a kraj chce stać się jednym z regionalnych zapleczy cyfrowej gospodarki. 

Równocześnie Malezja rozwija własne systemy płatności elektronicznych, takie jak DuitNow, które coraz szerzej funkcjonują również w transakcjach transgranicznych.

Kuala Lumpur to również raj dla miłośników jedzenia ulicznego. 

Najlepiej przekonać się o tym na Jalan Alor, gdzie wieczorami dziesiątki restauracji i straganów serwują dania kuchni malajskiej, chińskiej i tajskiej. W tym mieście naprawdę trudno umrzeć z głodu.