W Lhasie, kilka ulic od najważniejszych świątyń, trafiłem do sklepu, który na pierwszy rzut oka wyglądał jak połączenie galerii sztuki, pracowni rzemieślniczej i magazynu. Nie było tu jednak typowej dla turystycznych bazarów masy plastikowych pamiątek. Na półkach leżały wełniane kilimy, koce i tkaniny, a na ścianach wisiały przedmioty nawiązujące do tradycyjnej sztuki tybetańskiej.
Najbardziej zaskoczyła mnie różnorodność materiałów. Obok grubych, niemal surowych wyrobów z wełny jaka pojawiały się miękkie tkaniny, kolorowe dywany, poduszki i dekoracyjne aplikacje. Wiele wzorów opierało się na charakterystycznej tybetańskiej geometrii: nieskończonych węzłach, lotosach, ornamentach i symbolach buddyjskich. Tradycyjny tybetański wyrób nie musi być przy tym muzealnym eksponatem. Te same motywy trafiają dziś na koce, poduszki czy dywany, które mają znaleźć miejsce we współczesnym domu.
W sklepie znalazła się także opowieść o yak-kulu. To określenie jest warte uwagi, bo w tradycji tybetańskiej rzeczywiście występuje termin yak-kulu odnoszący się do delikatnego włókna z podszerstka jaka. W literaturze dotyczącej tradycyjnych tkanin tybetańskich rozróżnia się m.in. wełnę jaka, kaszmir kozi i yak-kulu.
Sprzedawca przedstawiał włókno jaka jako wyjątkowo miękkie i ciepłe. I rzeczywiście, delikatny puch jaka należy do luksusowych włókien zwierzęcych i może być bardzo cienki. Nie jest jednak dosłownie kaszmirem: kaszmir pochodzi z kóz kaszmirskich, podczas gdy yak-kulu pochodzi z delikatnego podszerstka jaka.
Na jednej z tablic przeczytałem nawet, że do wykonania dużego szala potrzeba aż 150 kilogramów oczyszczonego włosia jaka. Tę liczbę potraktowałbym jednak jako element sklepowej opowieści marketingowej, a nie informację techniczną, której należałoby bez sprawdzenia używać w tekście.
Były tu również przedmioty, które znacznie mocniej wiązały się z religijną kulturą Tybetu. Jednym z nich była drewniana, bogato malowana dekoracja przedstawiająca Garudę, mityczną istotę znaną z tradycji buddyjskiej i hinduistycznej. Żywe kolory, czerwone tło, złocenia, kwiaty i wijące się roślinne ornamenty sprawiały, że wyglądała jak fragment wyposażenia klasztoru przeniesiony do sklepowej galerii.
Obok znalazła się nawet dość niezwykła maska przedstawiająca starszego mężczyznę z długą brodą. Nie próbowałbym jednak nadawać jej konkretnej tożsamości bez informacji od sprzedawcy. W tybetańskich sklepach z rękodziełem obok przedmiotów o jednoznacznie religijnym charakterze można znaleźć także współczesne dekoracje inspirowane lokalną ikonografią.
No comments:
Post a Comment